fa تدوین و اعتباریابی پروتکل آموزش رفتارهای غیرکلامی در کلاس درس به معلمان با هدف بهبود تعامل معلم-دانش‌آموزان تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف</strong> برقراری ارتباط مطلوب از کلیدهای موفقیت یک تدریس اثربخش است. به نظر می‌رسد طراحی پروتکلی که از طریق آموزش ارتباط غیرکلامی به بهبود تعامل معلم-دانش‌آموز در کلاس درس کمک کند، ضروری است. هدف از پژوهش حاضر، تدوین پروتکل آموزش رفتارهای غیرکلامی در کلاس درس بود.<br> <strong>روش پژوهش</strong> این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش‌شناسی از نوع آمیخته (کیفی-کمی) بود و به‌صورت اکتشافی متوالی اجرا شد. در بخش کیفی به تدوین پروتکل و در بخش کمی، به روایی پروتکل انجام شد. جامعه آماری معلمان شاغل در سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ بودند. جامعه آماری در بخش کیفی و کمی معلمان متخصص و با تجربه 15 سال دارای حداقل مدرک کارشناسی ارشد علوم تربیتی و روانشناسی بودند.&nbsp;<br> <strong>یافته‌ها</strong> پروتکل تدوین‌شده شامل 5 جلسه 90 دقیقه‌ای با محوریت پنج مبحث بدین شرح بوده است: محور اول: آشنایی با اصول کلی ارتباط مطلوب درکلاس درس، محور دوم: مبانی ارتباط غیرکلامی، محور سوم: عناوین، مفاهیم و ویژگی‌های ارتباط غیرکلامی، محور چهارم: عوامل مؤثر بر ارتباط غیرکلامی و محور پنجم: پیامدهای ارتباط غیرکلامی در کلاس درس است که باتوجه‌به بررسی پیشینه و ادراکات معلمان از مصاحبه‌های عمیق استخراج شده بود. برای رواسازی پروتکل، از روش روایی محتوایی و از دو ضریب نسبی روایی محتوا و شاخص روایی محتوا استفاده شد. پروتکل آموزشی می‌تواند مداخله‌ای اثربخش در بهبود تعامل معلم-دانش‌آموزان باشد.&nbsp;<br> <strong>نتیجه‌گیری </strong>یافته‌ها نشان می‌دهد این پروتکل براساس دیدگاه متخصصان از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار است. شاخص روایی عدد 1 به دست آمد.&nbsp;<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Aim </strong>Establishing effective communication is one of the keys to successful teaching. It seems essential to design a protocol that, through teaching nonverbal communication, helps improve teacher-student interaction in the classroom. The aim of the present study was to develop a protocol for teaching nonverbal behaviors in the classroom.&nbsp;<br> <strong>Research Methods </strong>This study was applied in terms of purpose and mixed-method (qualitative-quantitative) in terms of methodology, conducted as a sequential exploratory study. In the qualitative phase, the protocol was developed, and in the quantitative phase, its validity was assessed. The statistical population consisted of teachers employed during the 2024-2025 academic year. In both qualitative and quantitative phases, the sample included specialized and experienced teachers with at least fifteen years of experience and a minimum of a master&rsquo;s degree in educational sciences and psychology.&nbsp;<br> <strong>Results </strong>The developed protocol included five 90-minute sessions focusing on five topics as follows: Familiarity with general principles of effective communication in the classroom, basics of nonverbal communication, titles, concepts, and characteristics of nonverbal communication, factors affecting nonverbal communication, and consequences of nonverbal communication in the classroom, which were extracted based on the review of literature and teachers&rsquo; perceptions from in-depth interviews. The protocol validation was based on the content validity method, employing relative content validity coefficient and content validity index.<br> <strong>Conclusion </strong>The findings indicate that this protocol, based on experts&rsquo; viewpoints, has satisfactory content validity. A validity index of one was obtained.<br> &nbsp;</div> ارتباط غیرکلامی, بهبود تعامل, پروتکل, روایی محتوایی, معلمان Non-verbal communication, Improving interaction, Protocol, Content validity, Teachers 630 643 http://jeche.ir/browse.php?a_code=A-10-422-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Sanavi Garoosi فاطمه ثانوی گروسی f.sanavi@iau.ac.ir 10031947532846005033 0003-0009-1444-0736 No Department of Psychology, Qae.C., Islamic Azad University, Qaenat, Iran. گروه روانشناسی، واحد قائنات، دانشگاه آزاد اسلامی، قائنات، ایران. Hossein Kareshki حسین کارشکی kareshki@um.ac.ir 10031947532846005034 10031947532846005034 Yes Department of Counseling and Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه روانشناسی مشاوره و تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Majid Pakdaman مجید پاکدامن Pakdaman@iau.ir 10031947532846005035 10031947532846005035 No Department of Psychology, Qae.C., Islamic Azad University, Qaenat, Iran. گروه روانشناسی، واحد قائنات، دانشگاه آزاد اسلامی، قائنات، ایران.