Journal of Childhood Health and Education

fa مقایسه اثربخشی فنون وارونه‌سازی عادت و طرحواره‌درمانی مبتنی بر محرومیت هیجان بر خودپنداره کودکان‌خیابانی Comparison of the Effectiveness of Habit Reversal Techniques and Stimulus-Response Therapy Based on Depriving Stimuli on Self-Esteem of Street Children تخصصي Special پژوهشي Research <div> <div> <div class="msocomtxt" language="JavaScript" on="" style="text-align: justify;">زمینه و هدف: کودکان خیابانی به دلیل مواجهه مستمر با آسیب‌های اجتماعی، محرومیت‌های عاطفی و بی‌ثباتی محیطی، در معرض آسیب‌های روان‌شناختی شدیدی قرار دارند که یکی از بارزترین آن‌ها، آسیب به ساختار خودپنداره است.پژوهش حاضر با هدف بررسی مقایسه اثربخشی فنون وارونه‌سازی عادت و طرحواره‌درمانی مبتنی بر محرومیت هیجان بر خودپنداره کودکان‌خیابانی بود. روش پژوهش: طرح پژوهش نیمهآزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ پژوهش را تمامی کودکان‌خیابانی  7 تا 11 سالۀ شهر زاهدان در سال 1404 تشکیل دادند که از بین آن‌ها تعداد 60 نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و بهصورت تصادفی ساده در دو گروه مداخله و یک گواه جایگزین شدند. گروه مداخلۀ اول فنون وراونه سازی عادت  را در قالب 8جلسه و گروه مداخلۀ دوم طرحواره‌درمانی مبتنی بر محرومیت هیجان را در قالب 8 جلسه، هرهفته 1جلسۀ 90دقیقه دریافتکردند و گروه کنترل تا پایان جلسات مداخلهای دریافت نکرد. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامۀ خود پنداره کودکان  پیرز-هریس(1969) بود. برای تحلیل داده های پژوهش از تحلیل کوواریانس و واریانس در نرم افزار SPSS26 استفاده شد. یافته‌ها: نتایج حاکی از آن بود که تفاوت معنی‌داری بین دو گروه آزمایش و کنترل در متغیر خودپنداره وجود دارد. میانگین پسآزمون گروه آزمایش فنون وارونه‌سازی عادت در متغیر خودپنداره بیشتر از میانگین گروه طرحواره‌درمانی مبتنی بر محرومیت هیجان است (82/73F= ).  نتیجه‌گیری:‌ با توجه به یافته &rlm;های پژوهش با شناسایی و مقایسه اثربخشی دو رویکرد درمانی فنون وارونه‌سازی عادت و طرحواره‌درمانی مبتنی بر محرومیت هیجان متفاوت می‌توان مؤثرترین شیوه را برای بهبود خودپنداره در کودکان خیابانی تعیین کرد و گامی در جهت بهبود سازگاری روانی–اجتماعی آنان برداشت.</div> <div class="msocomtxt" id="_com_1" language="JavaScript" on=""><illegal tag=""> </illegal></div> </div> </div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: Due to continuous exposure to social harms, emotional deprivation, and environmental instability, street children are exposed to severe psychological harm, one of the most obvious of which is damage to the structure of their self-concept. The present research aimed to compare the effectiveness of habit reversal techniques and emotion-deprived schema therapy on the self-esteem of street children. Research Methods: The research design was a semi-experimental pre-test-post-test control group study. The research community consisted of all street children aged 7-11 in Zahedan city in2024, from whom 60 participants were randomly selected using a targeted sampling method and assigned to two intervention groups and one control group. The first intervention group received habit reversal techniques in the form of 8 sessions, and the second intervention group received emotion-deprived schema therapy in the form of 8 weekly 90-minute sessions, while the control group did not receive any intervention. The research tools included the Children's Self-Esteem Questionnaire (CSPQ; Pierce-Harris,1969). The analysis method was analysis of covariance. Results: The findings indicated a significant difference between the experimental and control groups in the self-esteem variable. The post-test mean of the habit reversal techniques group was higher than the emotion-deprived schema therapy group (F = 82.73). Discussions Based on the research findings, by identifying and comparing the effectiveness of two different therapeutic approaches, the most effective method for improving self-esteem in street children can be determined, and a step towards improving their psychological-social adjustment can be taken.</div> خودپنداره, کودکان‌خیابانی , فنون وارونه‌سازی عادت, طرحواره‌درمانی , محرومیت هیجان Deprived of Stimulation, Reversing Habit Formation Techniques, Self-perception, Street Children, Schema-based Therapy 0 0 http://jeche.ir/browse.php?a_code=A-10-426-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammadaref Mahmoudzehi محمدعارف محمودزهی mohammdaref.mahmoudzehi@iau.ac.ir 10031947532846005275 10031947532846005275 Yes Department of Psychology, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran گروه روان شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران سوفیا خانقاهی khaneghahi.sophia@iau.ac.ir 10031947532846005276 10031947532846005276 No Department of Psychology, ZAH.C., Islamic Azad University, Zahedan, Iran گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران Farhad Kahrazei فرهاد کهرازئی farhad_kahraz@ped.usb.ac.ir 10031947532846005277 10031947532846005277 No Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران