Ethics code: IR.IAU.TNB.REC.1404.179
1- دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2- گروه روانشناسی تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3- گروه روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی فرهنگی، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران
چکیده: (10 مشاهده)
زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل چندسطحی عوامل فردی و اجتماعی تبیینکننده علاقه اجتماعی در میان نوجوانان اقوام ایرانی (فارس، کُرد و ترک) انجام شد. در این مطالعه تلاش شد نقش متغیرهای فردی شامل سبکهای فرزندپروری، خودکارآمدی و نیازهای بنیادین روانشناختی و همچنین متغیرهای سطح دوم شامل شاخصهای توسعه انسانی استانها (امید به زندگی، آموزش و درآمد سرانه) در پیشبینی علاقه اجتماعی بررسی شود.
روش پژوهش: روش تحقیق از نوع همبستگی و مبتنی بر مدلیابی چندسطحی بود. جامعه آماری در سطح اول شامل نوجوانان ۱۵ تا ۱۷ ساله اقوام فارس، ترک و کُرد از شهرهای تبریز، سنندج و تهران بود که ۵۹۲ نفر به شیوه نمونهگیری نمونهگیری تصادفی خوشه ای چند مرحله انتخاب شدند. در سطح دوم، دادههای مربوط به شاخصهای توسعه انسانی استانها از سازمان آمار ایران استخراج شد. ابزار گردآوری دادهها شامل پرسشنامه سبک فرزندپروری شفر (1965)، خودکارآمدی شرر و همکاران (1982)، نیازهای بنیادین روانشناختی گاردیا، دسی و رایان (2000) و اطلاعات رسمی آماری کشور بود. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS، JASP و Amosانجام گرفت.
یافتهها: نتایج نشان داد خودکارآمدی اثر معناداری بر علاقه اجتماعی ندارد، اما سبکهای فرزندپروری با اطمینان ۹۹ درصد بهطور معناداری علاقه اجتماعی را پیشبینی میکنند. نیازهای بنیادین روانشناختی نیز در آستانه معناداری قرار گرفت. در سطح دوم، تفاوت اقوام (بر اساس شاخصهای توسعه انسانی استانها) اثر معناداری بر علاقه اجتماعی داشت. در تحلیل اثرات تعاملی، تعامل خودکارآمدی و شاخص توسعه انسانی استان و همچنین تعامل سبکهای فرزندپروری و شاخص توسعه انسانی معنادار بود؛ در حالی که تعامل نیازهای بنیادین روانشناختی و شاخص توسعه انسانی معنادار نشد. مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار بود.
نتیجهگیری: یافتهها نشان دادند که علاقه اجتماعی در نوجوانان ایرانی تحت تأثیر همزمان عوامل فردی و اجتماعی قرار دارد که این امر بیانگر ماهیت فرافرهنگی می باشد. سبکهای فرزندپروری مهمترین پیشبینیکننده فردی بوده و شاخصهای توسعه انسانی نیز در سطح اجتماعی در تبیین علاقه اجتماعی میان اقوام نقش داشت که حاکی از راهبردی مؤثر برای ارتقای سلامت روان، انسجام اجتماعی و سرمایه اجتماعی در سطح فردی و جمعی است که این نتایج اهمیت رویکرد چندسطحی را در تحلیل رفتارهای اجتماعی نوجوانان تأیید میکند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/9/24 | پذیرش: 1405/1/1 | انتشار: 1405/1/1